Kayalar Kablo

ASKI TELLİ, DEMET BİÇİMLİ, ALÜMİNYUM İLETKENLİ HAVA HATTI KABLOLARI (AER)

AER tipi kablolar, güvenli emniyetli, ve tesis maliyetlerinde sağladığı ekonomi nedeni ile 1960 yılından beri, tüm dünyada alçak ve orta gerilimde, çıplak alüminyum iletkenli hava hatları yerine hızla artan bir şekilde kullanılmaktadır.
AER kabloların, ülkemizdeki hızlı kullanım artışı, deneyimlerin olumlu olduğunu kanıtlamaktadır.
AER kabloların yapısal özelliklerinin sağladığı yararlar kısaca aşağıda özetlenmiştir.

FAZ İLETKENLERİ:

Faz iletkenleri, düzgün satıhlı dairesel örülmüş sıkıştırılarak yuvarlatılmış alüminyum tellerden meydana gelir. 16 mm 2 'ye kadar tek tel, 25 ...... 95 mm 2 'ye kadar 7 telli, 120 mm 2 ve sonrası 19 telli olarak, TS 11654'e göre çekme dayanımı 120 N/mm 2 , 20°C'deki özdirenci max 0.028264 ohm mm 2 /m olan alüminyum tellerden imal edilir.

NÖTR ve ASKI TELİ:

Nötr askı teli, çekme dayanımı artırılmış alüminyum alaşımlı 7 telden meydana gelir. Çekme dayanımı min. 294 N/mm 2 , özdirenci 20°C'de 0.03284 ohm mm 2 /m olmalıdır. Askı teli izole edilmeden nötr iletkeni olarak kullanılır. Ayrı bir nötr iletkeni ihtiva eden 5 damarlı kabloda askı teli topraklama hattı olarak hizmet görür.

YALITIM:

(AER) kabloların alüminyum faz iletkenleri açık hava şartlarına dayanıklı, siyah renkli PE veya XLPE ile yalıtılmaktadır. Kablonun yalıtılmış damarları, kablo boyunca kesintisiz çıkıntılar ile işaretlenmiştir. Her bir kablo tipinde tek çıkıntı 5 damarlı kabloda nötr iletkenini, 2 - 3 - 4 çıkıntılar faz iletkenlerini gösterir. Yalıtılmış sokak fazı (pilot) iletkeninde herhangi bir çıkıntı yoktur.

KABLONUN İŞARETLENMESİ:

Kablonun faz iletkeni yalıtımı üzerine kabartma olarak ve aralıklarla dayanıklı bir biçimde aşağıdaki bilgiler yazılır.
AER 3x50+1x16+70 mm 2 0.6/1 kv TSE TS 11654 (İmalat yılı)

KULLANIM YERLERİ:

AER Kablolar, alçak gerilim ileten hava hatlarında ve özellikle aşağıda belirtilen yerlerde kullanmaya elverişlidir.Yeni inşaat veya yeniden inşa edilen şehir ve yerleşim alanlarında alçak gerilimli sistemlerde. Ağaçların muhafazası gerekli olan alanlarda. Bir transformatör merkezinden ilaveten ek çıkışlar yapılması gerektiği takdirde yerden ve binalardan asgari mesafeler altına düşmeden mevcut direkler üstüne elektrik hatları tesis edilmesi mecburiyeti halinde. Alçak gerilim tablosu bulunmayan bir transformatör merkezinden, transformatöre direk bağlı çıkışlar yapılması halinde. Yeraltı kablosu kullanılmadığı takdirde çıplak iletkenli hatlardan sokak branşman hatları tesisinde. Sokak ve yol aydınlatma iletkenleri olarak.Alçak ve yüksek gerilimli hatların aynı direk üzerinde tesisi düşünüldüğü takdirde. Bina kenarları veya geçici tesislerde.

GÜVENİRLİK

-AER kablolar, şehir ve özellikle ağaçlık ve kırsal alanda, konut veya sınai tesislerde ağaç, demir veya beton direkli 1 kV alçak gerilim dağıtım şebekelerinde, çıplak alüminyum veya bakır iletken yerine kullanılarak çıplak iletkenli hava hatlarında kamçılanma nedeni ile sıkça oluşan kısa devre arızalarına imkan vermez.
-AER kablolarının delinme gerilimleri çok yüksektir. Bu nedenle yalıtım arızası yok denecek kadar azdır. Ayrıca, abone elektrik sayaçlarını, atmosferik aşırı gerilimlerin tahrip edici etkilerine karşı korur.
-AER kablolar, çevre dostu olup, ağaç kesilmelerini en alt düzeye indirir, doğa ile uyum sağlar.
-AER kabloların, ağaçlara teması durumunda tehlikeli kısa devreler oluşmaz.

EMNİYET

-AER kabloların faz iletkenlerinin yalıtılmış olması, elektrik hakkında yeterli bilgi sahibi olmayan kişilerin dikatsizce iletkenlere dokunması sonucu oluşabilecek ölümcül kazaları önler. AER kabloları çıplak iletkenli hatlardan ayıran en önemli faydası ve özelliğidir.
-AER kabloların yapısı nedeni ile yıldırım gibi atmosferik olayların oluşturduğu aşırı gerilimlerin tahrip edici etkisi sonucu meydana gelen kısa devreler ve maddi kayıplar daha azdır.
-AER kabloların nötr hattının çıplak oluşu, fazlar ile karışmasını önler, tesis ve tamir esnasında yanılmalara ve ölümcül hatalara imkan vermez.

EKONOMİ

-AER kablolu sistemler kullanılarak, çıplak iletkenli hatlara göre direk boylarının kısalması, 5 çıplak iletken için gerekli bağlantı malzemesi ve çekimi yerine tek bağlantı ve çekim neticesi tesislerin maliyetinde % 15...35 arasında bir tasarruf sağlanabilir.
-AER kabloların işletme ve bakım masrafları, çıplak iletkenlere göre daha azdır.
-AER kablo tesis edilmiş direkler üzerine, birden fazla kablo tesis edebilme olanağı, daha sonraları gerekecek mevcut şebeke takviyelerinde çok büyük bir kolaylık, imkân ve ekonomi sağlar.
-AER kablolar, orta gerilim hava hatları veya hava hattı telefon kabloları ile beraber aynı direkler üzerinde tesis edilebilir.
-AER kabloların endüktif direnç değerinin çıplak iletkenli hatlara göre daha düşük olması gerilim düşümleri ve kayıpların azalmasına imkân verir.
-AER kablolar yapıları nedeni ile elektrik arızaları ve kesintileri azaltarak dolaylı bir ekonomi sağlar ve şikâyetleri azaltır.
-AER kablolar fazların yalıtılmış olması nedeni ile kaçak elektrik kullanımını önler.

Bakır iletkenlere göre hafif ve daha ekonomik
Çıplak havai hatlara göre elektrik güvenirliği, can ve mal emniyeti bakımından daha fazladır.
Hatların izoleli olması nedeniyle, kaçak elektrik kullanımına imkan vermez.
Ağaç, beton ve demir direklerde güvenle kullanılır. Direk boyları kısalabilir.
Beş ayrı çıplak tel yerine bir çekim yapılarak zamandan, işçilikten ve malzemeden tasarruf sağlar.
Aynı direk üzerinde birden fazla paralel hat çekme kolaylığı sağlar.
Fırtınalı havalarda, çıplak iletkenli hatlarda meydana gelen kamçılanma olayı olmaz. Böylece şebekede gerilim dalgalanmasını, gerilim düşümünü ve dolayısıyla arızaları önler.
Ormanlık bölgelerde ağaçları kesmeden güvenle kullanılır.
Salkım saçak bir havai hat yerine, derli toplu ve düzenli bir hat, estetik bir görünüm de sağlar.
Nötr askı teli görülebilir ve kolay erişilebilir.
Nötr askı teli faz iletkenlerinin bir üst kesitinde olması nedeniyle mekanik dayanımı daha yüksektir.

KABLO YAPISI

Faz iletkenleri	:	16 mm² dairesel kesitili som, 25... 70 mm² sıkıştırılmış, çok telli yuvarlak alüminyum. Diğer kesitler istek
		üzerine üretilir.
Nötr-Askı iletkeni	:	Faz iletkenlerinin bir üst kesitinde, çıplak, sıkıştırılmış, çok telli yuvarlak alüminyum alaşım ( 294 N/mm²_).
Yalıtım	:	TS - 11654 şartlarını karşılayan ve dış hava şartlarına dayanıklı, siyah renkli polietilen.
Yapı	:	AER kablolar, dış hava şartlarına dayanıklı siyah polietilen ile yalıtılmış alüminyum iletkenlerin,
		tüm mekanik yükleri taşıyan alüminyum alaşımdan yapılmış çıplak bir askı teli etrafına bükülerek sarılması ile oluşturulur. İstek üzerine 16 mm² sokak aydınlatma fazı eklenebilir.
Fazların Ayırımı	:	Fazlar, tüm kablo boyunca kesintisiz, dayanıklı iki, üç veya dört adet tırnak ile birbirlerinden ayrılır.
		Sokak aydınlatma fazı üzerinde tırnak yoktur.
İşaretleme	:	İki tırnaklı faz iletkeni yalıtkanı üzerinde, üretici firma adı, kablo adı, kesiti, işletme gerilimi, TSE garanti
		işareti, standard no'su ve üretim yılı kabartma olarak basılı.
Standard	:	TS - 11654 ( SFS 2200 )

AER KABLOLARIN FİZİKSEL VE ELEKTRİKSEL ÖZELLİKLERİ

AER İletken Adedi ve Kesiti mm ²	Yalıtılmış Faz İletkenleri				Nötr Askı Teli		Tüm Kablo		Standard İmalat Uzunluğu m
Dağıtım hattı		Sokak Aydınlatması		Kesit mm ²	Kopma Yükü kgf	Dış Çap mm	Ağırlık kg/km
AdetxKesit mm ²	Azami Akım Amper	AdetxKesit mm ²	Azami Akım Amper
1x10+16	1x10	55	-	-	16	480	12	100	1000
3x10+16	3x10	50	-	-	16	480	20	200	1000
1x16+25	1x16	70	-	-	25	750	14	140	1000
1x25+35	1x25	100	-	-	35	1050	17	200	1000
1x35+50	1x35	125	-	-	50	1500	20	275	1000
3x16+25	3x16	70	-	-	25	750	22	275	1000
3x25+35	3x25	90	-	-	35	1050	26	400	1000
3x35+50	3x35	115	-	-	50	1500	30	575	1000
3x50+70	3x50	140	-	-	70	2100	35	750	1000
3x70+95	3x70	180	-	-	95	2850	41	1050	1000
1x16+25	-	-	1x16	75	25	750	14	140	1000
1x16+1x16+25	1x16	70	1x16	60	25	750	15	225	1000
3x16+1x16+25	3x16	60	1x16	60	25	750	22	350	1000
3x25+1x16+35	3x25	80	1x16	60	35	1050	26	475	1000
3x35+1x16+50	3x35	95	1x16	60	50	1500	30	625	1000
3x50+1x16+70	3x50	120	1x16	60	70	2100	35	800	1000
3x70+1x16+95	3x70	150	1x16	60	95	2850	41	1100	1000

AER KABLOLARININ GÜÇ VE MESAFE TABLOSU

AER KABLO MONTAJI

AER kablolar, izolatörlü veya izolatörsüz montaj sistemlerine göre yapılarına uygun olarak üretilmiş özel montaj malzemeleri ile tesis edilirler. Montaj sistemlerinin kullanım ve şartları ile ilgili olarak, Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmenliği 'nde gerekli açıklamalar bulunmaktadır.
AER kabloların hafif olması pek çok yerde insan gücü ile çekme imkânı verir. Faz yalıtkanlarının ve çıplak nötr askı telinin çekim sırasında zedelenmemesi için sivri taş ve travers gibi sert parçalara, dikenli tellere, yoğun ve yeni gübrelenmiş toprak zemine temas etmemesi sağlanmalıdır.
AER kabloların sarılı oldukları makaraların, bekletilmeleri süresinde ıslak zemine temas etmeyecek şekilde depolanmasina özen gösterilmelidir.
AER , genel olarak branşmanlarda çıplak alüminyum iletkenler için kullanılan paralel oluklu veya bimetalik klemensler kullanılır ve üzerleri plastik kutularla (TK-PAK 70 gibi) tehlikeli sonuçlar verebilecek dokunmalara karşı kapatılır.
AER kablo branşmanları için özel geliştirilmiş, Dişli Klemens kullanılması halinde kablo yalıtkanının soyulması, temizlenmesi, macunlanması, yalıtkan bir kutu ile kapatılması gibi işlem ve klemense ihtiyaç yoktur. Gerekli emniyet tedbirleri alınarak, gerilim altında, şebeke gerilimi kesilmeden BAKIR veya ALÜMİNYUM iletkenli branşman kablolarına bağlantı yapmak mümkündür.